Na 6 jaar ging penningmeester Henk Rüger met zijn vrouw Lia weer op bezoek bij ISARD. De eerste verrassing was dat het gastenverblijf op de boerderij in Sunkoshi door stagiaires van een technische opleiding was uitgebreid met een extra verdieping op het woonverblijf van de medewerkers.
Het voorgenomen bezoekschema moest worden aangepast als gevolg van de toestand van een aantal wegen na de (zeer ongebruikelijke) heftige regenbuien ruim een week voor ons bezoek. Bivas Neupane, de directeur van ISARD, stelde voor om uitgebreid kennis te nemen van de ontwikkeling van de koffieteelt in een aantal projectgebieden. Vlak bij de boerderij in Sunkoshi was dat ook al te zien. Tot onze verbazing nam hij ons mee het bos in om te laten zien dat daar op allerlei plaatsen koffieplanten groeiden, zomaar tussen de bomen. Niks mooi aangelegde koffieplantages, maar links en rechts geplante koffiestruiken in diverse stadia van groei in het bos.
Dat blijkt een prima plaats te zijn gezien de eisen die een koffieplant stelt: voldoende licht, maar geen direct zonlicht en een helling waarop de planten groeien met een gunstige ligging ten opzichte van de zon. Als een koffieboer een op zich geschikt stuk helling heeft, maar zonder bomen dan wordt het probleem van te weinig schaduw voor de koffie opgelost door eerst bananenplanten te poten. Die groeien snel, leveren na een jaar al productie op en vaak al voldoende schaduw voor de koffiestekken. Koffie levert na vier jaar de eerste volle productie op en samen met de bananen snijdt het mes dus aan twee kanten.
De volgende dag nam Bivas ons mee naar de dorpen Baseri en Kavre. De activiteiten van ISARD zijn hier grotendeels afgerond, maar vanwege de mooie successen met de koffieteelt wordt hier als proef een soort nazorgjaar uitgerold, om de koffieteelt een extra fundament te geven. In Baseri gingen we op bezoek bij een boer die al een aantal jaren koffie teelt. Op knap steile hellingen in het bos zagen we prachtige koffieplanten vol met al even prachtige koffiebonen. Wij spreken geen Nepalees, maar aan alles kon je zien dat er sprake was van een prima samenwerking tussen de mensen van ISARD en de boer en dat er wederzijds voldoening was over de bereikte resultaten. In Kavre keken we rond bij een koffieboer die ook tomaten en bonen in een kas kweekte. Vooral de productie van de bonen in de kas zag er indrukwekkend uit. Dat soort bonen worden veel gebruikt in curries en als groente bij dal bhat.
’s Middags nam landbouwspecialist Deuti ons mee naar de kwekerij bij de boerderij in Sunkoshi. Daar stonden 15.000 koffiestekken te wachten om te worden uitgezet bij koffieboeren. Koffie is booming business in Nepal. In korte tijd is koffie enorm populair geworden. Waar thee altijd de standaard was zagen we dat er in steden als Kathmandu, Bhaktapur en Pokhara diverse koffiebars en koffie- en theewinkels waren, waar veel koffie
uit Nepal werd aangeboden. Koffie is dus ook voor de boeren in het ISARD-gebied een heel aantrekkelijk product en wordt vanuit ISARD dan ook stevig gepromoot.
De dag daarna werden we meegenomen naar Ghumtang. Over wat we daar tegenkwamen zullen we in de volgende Samachar berichten.
